{"id":16082,"date":"2025-10-15T09:17:18","date_gmt":"2025-10-15T07:17:18","guid":{"rendered":"https:\/\/forum-helveticum.ch\/?p=16082"},"modified":"2025-10-15T09:42:53","modified_gmt":"2025-10-15T07:42:53","slug":"di-dal-plurilinguissem-2025-in-ferm-signal-dal-parlament","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/forum-helveticum.ch\/rm\/2025\/10\/di-dal-plurilinguissem-2025-in-ferm-signal-dal-parlament\/","title":{"rendered":"Di dal plurilinguissem 2025: In ferm signal dal parlament"},"content":{"rendered":"<p><em><sup>Da sanestra a dretga: las cusseglieras naziunalas Greta Gysin e Anna Giacometti, co-presidentas da la gruppa parlamentara \u00abITALIANIT\u00c0\u00bb; cusseglier naziunal Laurent Wehrli, president da Helvetia Latina; cusseglier naziunal Martin Candinas, president da las gruppas parlamentaras \u00abPlurilinguitad CH\u00bb e \u00abLingua e cultura rumantscha\u00bb (Fotografia: Monika Fl\u00fcckiger \/ Forum Helveticum)<\/sup><\/em><\/p>\r\n<p>L\u2019instituziun Helvetia Latina sco era las gruppas parlamentaras \u00abPlurilinguitad CH\u00bb (il secretariat vegn man\u00e0 dal Forum Helveticum), \u00abITALIANIT\u00c0\u00bb e \u00abLingua e cultura rumantscha\u00bb han envid\u00e0 a la settavla ediziun. La conferenza da pressa ha offert in\u2019occasiun preziusa per reflectar las sfidas actualas da la politica linguistica svizra. L\u2019aperitiv tradiziunal a caschun dal <em>Di dal plurilinguissem<\/em> \u00e8 sa muss\u00e0 danovamain sco lieu viv per barats tranter las parlamentarias ed ils parlamentaris sco er tranter las represchentantas ed ils represchentants che s\u2019engaschan per las linguas naziunalas e per la plurilinguitad.<\/p>\r\n<p><!--more--><\/p>\r\n<p>Al podium eran quatter vuschs profiladas represchentadas: cusseglier naziunal Martin Candinas, president da las gruppas parlamentaras \u00abPlurilinguitad CH\u00bb e \u00abLingua e cultura rumantscha\u00bb, las cusseglieras naziunalas Anna Giacometti e Greta Gysin, co-presidentas da la gruppa parlamentara \u00abITALIANIT\u00c0\u00bb e cusseglier naziunal Laurent Wehrli, president da Helvetia Latina. Mintga represchentanta e mintga represchentant ha discurr\u00ec en sia atgna lingua, quai che ha demuss\u00e0 in maletg impressiunant da la diversitad vivida. Il messadi era cler: Plurilinguitad n&#8217;\u00e8 betg in filasez, mabain dovra protecziun, curaschi e decisiuns politicas.<\/p>\r\n<p>Il medem mument han els skizz\u00e0 las sfidas actualas per la plurilinguitad svizra. Cun gronds quitads han las participantas ed ils participants discurr\u00ec davart las ultimas decisiuns dals chantuns Turitg e Son Gagl d\u2019introducir l\u2019instruczun da franzos pir sin il stgalin aut. \u00abTgi che stritga linguas naziunalas or dal l\u2019urari da scola, indeblescha las punts tranter las regiuns\u00bb, ha Laurent Wehrli admon\u00ec. Clers pleds han las referentas ed ils referents era chatt\u00e0 davart l\u2019iniziativa dal pievel \u00ab200 francs bastan\u00bb: Sche l\u2019iniziativa vegniss acceptada, indebliss quai la SRG SSR en sia furma actuala massivamain e periclitass cunquai la diversitad da las medias sco era la coesiun dal pajais. \u00abCun ina SRG smesada ristga la Svizra da dar dapart linguisticamain, quai che fiss in experiment privlus\u00bb, ha Martin Candinas avert\u00ec.<\/p>\r\n<p>Era il futur digital \u00e8 st\u00e0 en il center da las discussiuns. \u00abNus duvrain ina strategia federala actualisada per la plurilinguitad che resguarda las novas tecnologias\u00bb, ha Greta Gysin pretend\u00ec. Las parlamentarias ed ils parlamentaris han accentu\u00e0 che l&#8217;intelligenza artifiziala na stoppia betg stgatschar, mabain possia rinforzar la diversitad linguistica. A medem temp han els regurd\u00e0 che la plurilinguitad dovria in cler confess \u2013 malgr\u00e0 las finanzas federalas stgarsas. \u00abLa diversitad linguistica rinforza la coesiun. Perquai dovra la plurilinguitad avunda resursas\u00bb, ha Anna Giacometti punctu\u00e0 \u2013 e quai cun in engaschament visibel en tut ils 26 chantuns.<\/p>\r\n<p>Il di da la plurilinguitad ha muss\u00e0 ina giada dapli quant vivas e liantas che nossas linguas \u00e8n. Numerusas parlamentarias e numerus parlamentaris han tegn\u00ec votums en in\u2019autra lingua naziunala che lur atgna e\/u per talian e rumantsch. La settavla ediziun ha uschia pud\u00ec sa referir al success dals onns passads e demonstrar a moda impressiunanta: La plurilinguitad \u00e8 e resta in dals stgazis ils pli prezius da la Svizra.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Da sanestra a dretga: las cusseglieras naziunalas Greta Gysin e Anna Giacometti, co-presidentas da la gruppa parlamentara \u00abITALIANIT\u00c0\u00bb; cusseglier naziunal Laurent Wehrli, president da Helvetia Latina; cusseglier naziunal Martin Candinas, president da las gruppas parlamentaras \u00abPlurilinguitad CH\u00bb e \u00abLingua e cultura rumantscha\u00bb (Fotografia: Monika Fl\u00fcckiger \/ Forum Helveticum) L\u2019instituziun Helvetia Latina sco era las gruppas&nbsp;<a class=\"more\" href=\"https:\/\/forum-helveticum.ch\/rm\/2025\/10\/di-dal-plurilinguissem-2025-in-ferm-signal-dal-parlament\/\">Dapli<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":16041,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[81,172,116,160,164],"tags":[],"class_list":["post-16082","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-temas","category-chantuns","category-gruppa-parlamentara","category-politica-rm","category-confederaziun"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/forum-helveticum.ch\/rm\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16082","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/forum-helveticum.ch\/rm\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/forum-helveticum.ch\/rm\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/forum-helveticum.ch\/rm\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/forum-helveticum.ch\/rm\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16082"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/forum-helveticum.ch\/rm\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16082\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/forum-helveticum.ch\/rm\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16041"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/forum-helveticum.ch\/rm\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16082"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/forum-helveticum.ch\/rm\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16082"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/forum-helveticum.ch\/rm\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16082"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}